Ngày 8-4, việc FTSE Russell chính thức xác nhận nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam từ cận biên lên mới nổi thứ cấp đã tạo ra sự phấn khởi trên thị trường, VN-Index tăng tới gần 80 điểm.

Tuy nhiên, chỉ một ngày sau, “sóng kỳ vọng” nhanh chóng hạ nhiệt, chỉ số giảm gần 20 điểm, nhiều cổ phiếu lại chìm trong sắc đỏ. Đáng chú ý, khối ngoại mạnh tay bán ròng hơn 2.200 tỉ đồng.

Áp lực bán ròng vẫn lớn

QUẢNG CÁO

Tại talkshow “Nâng hạng thị trường chứng khoán: Cơ hội thật hay sóng kỳ vọng?” do Báo Người Lao Động tổ chức ngày 9-4, ông Huỳnh Anh Tuấn, Tổng Giám đốc Công ty Chứng khoán Ngân hàng số Vikki (VikkiBankS), cho rằng việc nâng hạng là kết quả của quá trình nỗ lực bền bỉ từ Chính phủ và các bộ, ngành trong nhiều năm.

Việc nâng hạng có tác động tích cực trong dài hạn còn về ngắn hạn, diễn biến thị trường vẫn phụ thuộc các yếu tố nền tảng như vĩ mô, tăng trưởng lợi nhuận, định giá và quốc tế.

 Đà bán ròng kỷ lục của khối ngoại vẫn là mối quan ngại lớn. Thống kê từ đầu năm 2025 đến nay cho thấy giá trị bán ròng lũy kế đã gần 6 tỉ USD, khiến tỉ lệ sở hữu của nhà đầu tư nước ngoài ở thị trường chứng khoán Việt Nam giảm mạnh – từ khoảng 23% năm 2019 xuống dưới 12% hiện nay.

Theo ông Nguyễn Thế Minh, Giám đốc Khối Nghiên cứu và phát triển – Công ty Chứng khoán Yuanta Việt Nam, xu hướng rút ròng xuất phát từ 2 nguyên nhân chính. Thứ nhất, rủi ro từ thị trường bất động sản toàn cầu và khu vực, nhất là sau năm 2022, với các biến động liên quan trái phiếu doanh nghiệp. Thứ hai, sự đảo chiều danh mục đầu tư. “Nếu giai đoạn 2018-2019, khối ngoại từng mua ròng mạnh các cổ phiếu bất động sản lớn thì nay, họ đang rút vốn khỏi nhóm này do lo ngại rủi ro ngành” – ông Minh phân tích.

Bên cạnh đó, biến động lãi suất và áp lực tỉ giá cũng gây tác động đáng kể. “Khi lợi suất đồng USD và đồng yen Nhật duy trì ở mức cao, đồng thời tỉ suất lợi nhuận ở các thị trường phát triển tăng, dòng vốn toàn cầu sẽ dịch chuyển. Khối ngoại có xu hướng rút vốn khỏi các thị trường mới nổi để quay về các kênh an toàn hơn. Việt Nam không nằm ngoài xu hướng này” – ông Minh nhìn nhận.

Ông Huỳnh Anh Tuấn cho rằng việc khối ngoại rút ròng còn chịu ảnh hưởng từ các yếu tố địa chính trị và chính sách thuế của Mỹ, khiến các quỹ đầu tư phải đánh giá lại mức độ rủi ro và tái phân bổ danh mục. “Không riêng thị trường chứng khoán Việt Nam, nhiều thị trường cận biên và mới nổi khác cũng ghi nhận xu hướng rút vốn tương tự” – ông dẫn chứng.

Tuy vậy, diễn biến tích cực là dòng vốn nội vẫn gia tăng mạnh, thể hiện qua quy mô và năng lực tài chính của các công ty chứng khoán ngày càng lớn. Do đó, việc khối ngoại rút ròng vài tỉ USD chưa gây ảnh hưởng quá lớn đến toàn thị trường chứng khoán Việt Nam.

Cách nào hút vốn ngoại trở lại?

Về khả năng thu hút dòng vốn ngoại quay lại, ông Tuấn nhận định khi các yếu tố địa chính trị hạ nhiệt, cùng với việc lợi suất đồng USD và đồng yen Nhật giảm sức hút, dòng tiền sẽ quay lại các thị trường mới nổi. “Việt Nam, với vị thế vừa được nâng hạng thị trường chứng khoán, được kỳ vọng sẽ đón làn sóng vốn mới này” – ông đánh giá.

Theo ông Tuấn, để thu hút nhà đầu tư trong và ngoài nước, cần thúc đẩy đưa nhiều doanh nghiệp, sản phẩm chất lượng lên sàn. Bởi lẽ, các quỹ đầu tư nước ngoài sẽ khó tham gia những doanh nghiệp có quy mô vốn hóa nhỏ, kém hấp dẫn. Tuy nhiên, để thu hút doanh nghiệp lớn niêm yết, cần có cơ chế khuyến khích phù hợp, như chính sách ưu đãi, giảm hoặc miễn thuế.

Ông Nguyễn Thế Minh nhìn nhận hơn 2 năm qua, Chính phủ đã có nhiều động thái quyết liệt nhằm phát triển thị trường vốn. Với mục tiêu tăng trưởng kép, theo quy luật thông thường, khi GDP tăng 10% thì tín dụng cần tăng ít nhất 20%. Tuy nhiên, việc này gần như rất khó thực hiện, khi đó thị trường vốn, bao gồm trái phiếu và cổ phiếu, sẽ đóng vai trò quan trọng hơn.

“Chính phủ và Bộ Tài chính thời gian qua đã tập trung hoàn thiện khung pháp lý, thúc đẩy thị trường vốn phát triển để cân bằng vai trò với thị trường nợ. Đây là cơ sở để doanh nghiệp đẩy mạnh phát hành cổ phần lần đầu (IPO) và niêm yết trên sàn chứng khoán. Đồng thời, cần tái cơ cấu nhà đầu tư theo hướng tăng tỉ trọng nhà đầu tư tổ chức, nhất là nhà đầu tư nước ngoài, nhằm ổn định dòng vốn dài hạn” – ông Minh đề xuất.

Theo 2 chuyên gia này, dòng tiền sau khi nâng hạng sẽ có sự chọn lọc kỹ lưỡng, ưu tiên những doanh nghiệp có quy mô lớn và minh bạch cao. Khi đó, nhóm cổ phiếu vốn hóa lớn có thể là lựa chọn hàng đầu của các nhà đầu tư ngoại do có thanh khoản cao và tỉ lệ cổ phiếu lưu hành tự do (free float) lớn.

Trong đó, ngân hàng được xem là “xương sống” của thị trường, hưởng lợi trực tiếp từ ổn định vĩ mô và sự mở rộng quy mô thị trường vốn. Nhóm chứng khoán hưởng lợi từ thanh khoản gia tăng và các sản phẩm mới khi hệ thống hạ tầng (như KRX) đi vào vận hành. Còn bất động sản khu công nghiệp có lợi thế từ tài sản thực và xu hướng dịch chuyển dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài vào Việt Nam.

Ông Nguyễn Thế Minh lưu ý các nhà đầu tư trong nước cần tránh “bẫy kỳ vọng” và tâm lý đám đông; không nên chạy theo các cổ phiếu tăng nóng chỉ vì thông tin nâng hạng mà bỏ qua yếu tố nội tại doanh nghiệp. Đặc biệt, cần phân biệt rõ giữa “sóng đầu cơ” và “cơ hội thực chất” trước khi đưa ra quyết định đầu tư.

“Nâng hạng là quá trình kéo dài nhiều năm, không phải “cây đũa thần” giúp thị trường chứng khoán tăng ngay lập tức. Nhà đầu tư mới nên giữ tâm thế dài hạn thay vì tìm kiếm lợi nhuận nhanh trong vài phiên” – ông Huỳnh Anh Tuấn khuyến nghị.