Ngày 19/3, Báo Tiền Phong tổ chức talkshow “Chiến sự Trung Đông và giải pháp ổn định giá xăng dầu Việt Nam”.

Xây dựng 2 kịch bản điều hành

Chia sẻ tại chương trình, ông Nguyễn Anh Tuấn – Trưởng phòng Dầu khí, Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước, Bộ Công Thương – cho biết, trước diễn biến phức tạp của xung đột quân sự tại Trung Đông, làm gián đoạn nguồn cung và đẩy giá xăng dầu tăng cao, công tác điều hành thị trường xăng dầu đang được triển khai theo chỉ đạo của Chính phủ với ba nguyên tắc xuyên suốt.

QUẢNG CÁO

Thứ nhất, bảo đảm

nguồn cung xăng dầu

trong nước, giữ vững an ninh năng lượng quốc gia. Thứ hai, điều hành giá bám sát diễn biến thị trường thế giới, có kiểm soát và can thiệp linh hoạt thông qua các công cụ như thuế, Quỹ Bình ổn giá xăng dầu. Thứ ba, hạn chế các cú sốc về giá, bảo đảm hài hòa lợi ích giữa Nhà nước – doanh nghiệp – người tiêu dùng, qua đó góp phần ổn định kinh tế vĩ mô.

Theo ông Tuấn, trên cơ sở các nguyên tắc này và bám sát diễn biến chiến sự, Bộ Công Thương đã xây dựng hai kịch bản điều hành: Kịch bản thứ nhất áp dụng trong trường hợp xung đột kéo dài khoảng 4 tuần (đến hết tháng 3). Kịch bản thứ hai tính đến khả năng chiến sự kéo dài trên 4 tuần.

“Với mỗi kịch bản, Bộ đều chuẩn bị các phương án cụ thể về nguồn cung, nhu cầu và điều hành giá để chủ động ứng phó. Theo tính toán, nguồn cung xăng dầu hiện nay đã được các thương nhân đầu mối chuẩn bị, cơ bản có thể đáp ứng nhu cầu tiêu thụ trong nước đến hết tháng 3 và sang tháng 4”, ông Bình thông tin.

Chia sẻ về tác động của chiến sự, ông Nguyễn Xuân Hùng – Phó Tổng Giám đốc Petrolimex – cho rằng, thị trường Trung Đông hiện cung cấp khoảng 20 triệu thùng dầu thô mỗi ngày trên tổng nhu cầu toàn cầu hơn 100 triệu thùng. Tuy nhiên, điểm khác biệt quan trọng là phần lớn lượng dầu thô này được vận chuyển về châu Á – khu vực tiêu thụ tới 60-80% nguồn cung từ Trung Đông.

Điều đó đồng nghĩa, xung đột lần này tác động trực tiếp và mạnh nhất tới thị trường châu Á, trong đó có Việt Nam, tạo áp lực sâu rộng lên nguồn cung xăng dầu và toàn bộ chuỗi năng lượng khu vực.

Trong bối cảnh đó, ông Hùng cho biết, Petrolimex đã rà soát toàn bộ các hợp đồng nhập khẩu đã ký kết, trong bối cảnh rủi ro bị cắt giảm sản lượng hoặc đối tác viện dẫn điều khoản bất khả kháng là hiện hữu; đồng thời chủ động làm việc với các đối tác để hạn chế tối đa khả năng gián đoạn, đồng thời duy trì ổn định các hợp đồng dài hạn.

“Chúng tôi tích cực tìm kiếm và bổ sung các nguồn hàng mới. Thực tế cho thấy, nguồn cung đang bị siết chặt khi nhiều nhà máy lọc dầu trong khu vực phải giảm công suất xuống khoảng 70%, thậm chí thấp hơn, do thiếu hụt dầu thô đầu vào. Khi công suất lọc giảm, nguồn cung xăng dầu cũng suy giảm tương ứng”, ông Hùng nói.

Tăng tốc tìm nguồn cung

Theo ông Hùng, trước đây, trong điều kiện thị trường bình thường, hoạt động nhập khẩu của doanh nghiệp chủ yếu dựa vào các thị trường được hưởng thuế suất ưu đãi 0% như ASEAN và Hàn Quốc. Tuy nhiên, khi xung đột tại Trung Đông xảy ra, nguồn cung dầu thô cho khu vực châu Á bị ảnh hưởng nghiêm trọng, kéo theo việc các nhà máy lọc dầu tại ASEAN và Hàn Quốc phải cắt giảm sản lượng. Điều này khiến nguồn cung truyền thống trở nên khan hiếm. Nếu không kịp thời đa dạng hóa nguồn cung, nguy cơ thiếu hụt và áp lực tăng giá sẽ gia tăng, thậm chí có thể diễn biến phức tạp hơn.

Tuy vậy, thị trường đang xuất hiện một số tín hiệu tích cực. Một số nguồn cung từ Ấn Độ, châu Âu và Mỹ đang có xu hướng dịch chuyển về châu Á để bù đắp thiếu hụt.

Về kế hoạch cụ thể, lãnh đạo Petrolimex cho biết đã tăng mạnh khối lượng nhập khẩu, với sản lượng thực nhập trong tháng 3 cao hơn khoảng 1,4 lần so với kế hoạch thông thường, đủ đáp ứng nhu cầu hệ thống và cả các tình huống phát sinh theo yêu cầu điều hành của Bộ Công Thương. Kế hoạch nhập khẩu tháng 4 cũng đang được hoàn thiện ở mức cao hơn so với các năm trước, nhằm chủ động ứng phó với diễn biến khó lường của thị trường.

“Trong tháng 3, sản lượng cung ứng thực tế của Petrolimex đã tăng từ mức kế hoạch khoảng 1,1-1,2 triệu m³ lên khoảng 1,4 triệu m³, nhằm đáp ứng nhu cầu thị trường. Kế hoạch này sẽ tiếp tục được điều chỉnh linh hoạt trong các tháng tiếp theo như tháng 4, tháng 5, tùy theo diễn biến thực tế”, ông Hùng nói.

Ông Lê Trung Hưng – Phó Tổng giám đốc PVOIL – cho rằng, hiện nhiều nhà máy lọc dầu tại Hàn Quốc, Nhật Bản, Trung Quốc, Thái Lan, Malaysia và Singapore đã chuyển sang trạng thái khẩn cấp, thậm chí có thể tạm dừng hoặc giảm công suất. Khi đó, các đối tác hoàn toàn có thể viện dẫn điều khoản bất khả kháng để tạm ngừng thực hiện hợp đồng, gây rủi ro lớn cho các doanh nghiệp nhập khẩu như Petrolimex và PVOIL.

Việc giảm công suất lọc dầu cũng kéo theo nguồn cung sản phẩm suy giảm, đồng thời đẩy chi phí phụ phí (premium) tăng mạnh. Theo lãnh đạo PVOIL, giá phụ phí nhập khẩu đã biến động rất nhanh, thay đổi theo tuần, thậm chí theo ngày. Hiện, mức phụ phí đối với xăng dao động khoảng 20-30 USD/thùng, trong khi dầu diesel có thể lên tới 40-50 USD/thùng, tạo áp lực rất lớn lên chi phí nhập khẩu.

Trước diễn biến đó, PVOIL cũng đã chủ động đa dạng hóa nguồn cung ngoài các thị trường truyền thống trong khu vực, đồng thời tăng mạnh khối lượng nhập khẩu.

“Riêng trong tháng 3 và tháng 4, sản lượng nhập khẩu được đẩy lên mức cao nhất từ trước đến nay, nhằm bảo đảm nguồn hàng cho hệ thống phân phối. Doanh nghiệp cho biết, đang bám sát các kịch bản diễn biến của xung đột từ ngắn hạn đến trung hạn để chủ động điều chỉnh kế hoạch kinh doanh, đồng thời kết hợp linh hoạt giữa nguồn cung từ các nhà máy lọc dầu trong nước và nguồn nhập khẩu, qua đó duy trì ổn định thị trường và bảo đảm cung ứng đầy đủ cho khách hàng”, ông Hưng nói.