ODA cần được khai thác toàn diện hơn

Phát biểu tại cuộc họp Ban Chỉ đạo quốc gia về ODA ngày 16/1, ông Shantanu Chakraborty, Giám đốc Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB) tại Việt Nam cho biết, con số cam kết ODA năm 2025 đạt 624 triệu USD cho một nền kinh tế có quy mô GDP khoảng 500 tỷ USD cho thấy đây là nguồn lực cần được khai thác chi tiết và toàn diện hơn.

QUẢNG CÁO

Theo ông Chakraborty, so với quy mô GDP và mức tăng trưởng hơn 8% trong năm 2025, “cửa sổ ODA” cần được sử dụng hiệu quả hơn nhiều. Dù đã có nhiều nỗ lực, song thực tế vẫn còn rất nhiều việc phải làm trong quá trình huy động và triển khai nguồn vốn này.

Giám đốc quốc gia ADB đánh giá cao việc Việt Nam đạt mức tăng trưởng GDP trên 8% năm 2025, trong bối cảnh môi trường toàn cầu và khu vực đầy biến động. Đây là kết quả rất đáng chú ý, thể hiện hiệu quả trong điều hành chính sách tài khóa và tiền tệ, với lạm phát được kiểm soát ở mức thấp trong khi tăng trưởng duy trì cao.

Đáng chú ý, chỉ số GNI bình quân đầu người của Việt Nam vào cuối năm 2025 đã đủ điều kiện để đạt ngưỡng quốc gia có thu nhập trung bình cao sớm hơn mục tiêu ban đầu đặt ra là năm 2030. Theo đại diện ADB, điều này cho thấy Việt Nam đang đi trước thời hạn rất xa trên lộ trình phát triển.

Tuy nhiên, việc chính thức bước vào nhóm quốc gia thu nhập trung bình cao cũng đồng nghĩa với những thay đổi trong tiếp cận nguồn vốn quốc tế, có thể phải chuyển dần sang các nguồn vốn thương mại nhiều hơn.

Trong bối cảnh đó, theo ADB, việc tối đa hóa nguồn viện trợ phát triển hiện có trở nên đặc biệt quan trọng. Nguồn vốn ODA cần tập trung cho các dự án không thu hút được vốn thương mại nhưng có tác động lớn về kinh tế – xã hội, nhằm hỗ trợ tăng trưởng bền vững trong trung và dài hạn.

Giám đốc quốc gia ADB cũng nhấn mạnh yêu cầu tiếp tục nâng cao hiệu quả ở tất cả các khâu của chu trình dự án, từ khâu lựa chọn dự án ưu tiên, phê duyệt đến triển khai thực hiện. Ông ghi nhận những cải cách đáng kể của Chính phủ Việt Nam trong năm qua nhằm tháo gỡ các vướng mắc về thủ tục đối với các dự án sử dụng vốn ODA.

“Tiến độ chuẩn bị dự án đã có những cải thiện rõ rệt, đặc biệt ở cấp tỉnh và một số bộ, ngành trung ương. Việc phân quyền trong cải cách đã phát huy hiệu quả, thể hiện qua thực tế nhiều dự án được phê duyệt chỉ trong thời gian rất ngắn”, ông Chakraborty nói.

Hà Nội: Chủ động ứng vốn ngân sách để giữ tiến độ dự án

Báo cáo tại cuộc họp, lãnh đạo UBND TP Hà Nội cho biết năm 2025, thành phố triển khai 5 dự án trọng điểm sử dụng vốn ODA với tổng kế hoạch vốn được giao là 2.490 tỷ đồng.

Tính đến ngày 15/1, 3 trong số 5 dự án đã đạt mức giải ngân xấp xỉ 100%, gồm tuyến đường sắt đô thị số 3 Nhổn – ga Hà Nội; dự án tăng cường giao thông đô thị bền vững cho tuyến số 3; và dự án hạ tầng tuyến số 3 giai đoạn 2, ga Hà Nội – Hoàng Mai.

Tuy nhiên, tổng giải ngân vốn ODA năm 2025 của Hà Nội ước đạt 1.442 tỷ đồng, tương đương gần 58% kế hoạch. Nguyên nhân chủ yếu do hai dự án lớn là tuyến đường sắt đô thị số 2 Nam Thăng Long – Trần Hưng Đạo (đoạn 1) và dự án xử lý nước thải Yên Xá chưa hoàn tất ký kết hiệp định vay trong năm.

Để khắc phục, Hà Nội đã chủ động ứng vốn ngân sách thành phố, với tổng số gần 1.400 tỷ đồng, nhằm bảo đảm các dự án không bị gián đoạn. Việc này thể hiện trách nhiệm của thành phố đối với các cam kết với Chính phủ và nhà tài trợ.

Năm 2025, Hà Nội ghi nhận một số điểm nhấn quan trọng như khánh thành nhà máy xử lý nước thải Yên Xá ngày 19/8; khởi công tuyến đường sắt đô thị số 2 giai đoạn 1 ngày 10/10; đấu thầu thành công gói cung cấp xe buýt điện phục vụ tuyến số 3.

Bước sang năm 2026, tổng kế hoạch vốn ODA của Hà Nội là 3.300 tỷ đồng, tăng hơn 32% so với năm 2025. Thành phố đặt mục tiêu khởi công hai dự án đường sắt đô thị mới và hoàn thành các hạng mục trọng điểm còn lại.

TPHCM: Giải ngân cao hơn mức bình quân nhưng vẫn như kỳ vọng

Đại diện UBND TPHCM cho biết trong năm 2025, Thành phố triển khai 5 dự án sử dụng vốn ODA, với tỷ lệ giải ngân đạt khoảng 63%, cao hơn mức bình quân cả nước nhưng vẫn thấp so với yêu cầu đặt ra.

Một số dự án đạt tiến độ tốt, song vẫn còn những dự án giải ngân rất thấp, phản ánh sự chưa đồng đều trong quá trình triển khai. Thành phố xác định nhu cầu vốn ODA giai đoạn tới còn rất lớn, nhưng tỷ trọng vốn ODA trong tổng đầu tư vẫn còn thấp.

TP.HCM kiến nghị tiếp tục cải cách mạnh mẽ thể chế, rút ngắn thủ tục, tăng phân cấp cho địa phương và hoàn thiện các quy định liên quan đến sử dụng vốn ODA, nhằm bảo đảm tiến độ các dự án hạ tầng trọng điểm.

Về phía các đối tác ODA, đại diện Đại sứ quán Nhật Bản khẳng định Nhật Bản tiếp tục là nhà tài trợ ODA lớn, tập trung vào các lĩnh vực đường sắt, môi trường, phòng chống thiên tai và hạ tầng chiến lược.

Phía Nhật Bản cũng thẳng thắn nêu rõ một số vướng mắc liên quan đến quy định đấu thầu, phân cấp thẩm quyền, chi phí dự phòng và tâm lý e ngại trách nhiệm của cán bộ thực hiện dự án.

Còn Đại diện Cơ quan Hợp tác Quốc tế Nhật Bản (JICA) đề nghị sớm hoàn tất các thỏa thuận khung, giải quyết các vướng mắc về thanh toán để đẩy nhanh tiến độ giải ngân, đồng thời tăng cường hướng dẫn cụ thể hơn nhằm bảo đảm phù hợp với thông lệ quốc tế.

Anh Minh