Giúp khách hàng nhận diện nơi cho vay chính thống

Thị trường tài chính tiêu dùng đang thay đổi nhanh cùng hành vi khách hàng và sự phát triển của công nghệ. Bên cạnh mở rộng khả năng tiếp cận vốn, một yêu cầu ngày càng rõ là giúp người dân phân biệt được các công ty tài chính được cấp phép với những kênh cho vay không chính thức.

Ông Trần Anh Quý, Phó vụ trưởng Vụ Tín dụng, Ngân hàng Nhà nước (NHNN), cho biết công ty tài chính là một loại hình tổ chức tín dụng, được quy định riêng trong Luật Các tổ chức tín dụng. Sau hơn 20 năm phát triển, mô hình này ngày càng có vai trò trong cung cấp tín dụng tiêu dùng.

QUẢNG CÁO

Theo ông Quý, thị trường hiện có 16 công ty tài chính, trong đó 13 tổ chức tín dụng tham gia Hiệp hội Ngân hàng. Việc tăng khả năng nhận diện các thương hiệu chính thống có thể giúp khách hàng hạn chế nhầm lẫn khi tìm kiếm khoản vay.

Một giải pháp được đề xuất là kết nối website, ứng dụng của công ty tài chính với nguồn thông tin của cơ quan quản lý hoặc Hiệp hội Ngân hàng. Khi truy cập một nền tảng cho vay, khách hàng có thể kiểm tra nhanh đơn vị cung cấp có thuộc danh sách tổ chức được cấp phép hay không.

Tuy nhiên, theo các chuyên gia, nhận diện chỉ là bước đầu. Người vay cũng cần được trang bị kiến thức để hiểu khoản vay, chi phí và nghĩa vụ của mình.

Từ “vay nhanh” đến hiểu rõ khoản vay

Ông Lê Xuân Đồng, Giám đốc điều hành khối nghiên cứu thị trường và tư vấn FiinGroup, cho rằng thị trường tài chính tiêu dùng vẫn còn nhóm khách hàng chưa được tiếp cận đầy đủ, trong khi sản phẩm trên các nền tảng tài chính nhúng chưa thực sự đa dạng.

Với người trẻ, tài chính tiêu dùng cũng có thể được nhìn nhận như một phần của hành trình thanh toán, mua sắm thay vì chỉ là một khoản vay.

Theo ông Đồng, doanh nghiệp cần thay đổi cách phát triển sản phẩm, đồng thời tăng giáo dục tài chính. Hoạt động truyền thông hiện vẫn thiên về các thông điệp như “vay nhanh”, “thủ tục đơn giản”, trong khi nội dung giúp khách hàng hiểu về tài chính cá nhân, mức vay phù hợp và nghĩa vụ trả nợ còn hạn chế.

Ông Đồng cho rằng cần hướng dẫn người dân biết khi nào nên vay, vay bao nhiêu và làm thế nào để trả đúng hạn. Với những người chưa có lịch sử tín dụng, việc sử dụng tài khoản ngân hàng, thanh toán điện, nước, tiền nhà qua phương thức điện tử và duy trì thông tin ổn định về căn cước, nơi ở, nơi làm việc có thể tạo thêm dữ liệu để đánh giá tín nhiệm.

Trên cơ sở đó, các công ty tài chính có thể phát triển những khoản vay nhỏ, chẳng hạn 3-5 triệu đồng, để khách hàng từng bước hình thành lịch sử tín dụng.

Cùng với dữ liệu, công nghệ đang thay đổi cách khách hàng tiếp cận và hiểu khoản vay.

Bà Lê Quế Hương, Giám đốc cấp cao khối kỹ thuật số và thương hiệu Shinhan Finance, đề xuất dán nhãn cho các ứng dụng tài chính chính thống. Danh sách ứng dụng được xác thực có thể được lưu trữ trên cơ sở dữ liệu của cơ quan quản lý hoặc Hiệp hội Ngân hàng để người dân dễ kiểm tra.

Tại Shinhan Finance, bà Hương cho biết doanh nghiệp đã triển khai 100% ký số. Trước khi ký hợp đồng, khách hàng có thể xem bản tóm tắt khoản vay trên ứng dụng iShinhan, gồm số tiền giải ngân, lãi suất, số tiền thanh toán và thời hạn vay, trước khi đọc các điều khoản chi tiết.

Ông Hồ Minh Tâm, Tổng giám đốc VietCredit, cho rằng chuyển đổi số giúp thông tin khoản vay được hiển thị trực tiếp trên hành trình giao dịch. Khách hàng có thể theo dõi số tiền gốc, lãi, phí, thời hạn và số tiền phải thanh toán.

“Giao diện phải dễ đọc để khách hàng biết mình phải trả bao nhiêu, vào thời điểm nào, trong đó gốc, lãi và phí là bao nhiêu”, ông Tâm nói.

Theo đại diện VietCredit, sau khi chuyển đổi số, các khiếu nại liên quan đến việc khách hàng không hiểu khoản vay hoặc nhân viên giải thích sai tại VietCredit giảm mạnh. Trước giải ngân, khách hàng được thông báo số tiền; sau đó nhận thông tin qua SMS, email và được nhắc trước kỳ thanh toán.

Dữ liệu để “vay đúng, trả đúng”

Từ góc độ quản trị rủi ro, bà Đào Thị Hải Hậu, Giám đốc quản trị rủi ro Lotte Finance, nhấn mạnh minh bạch phải đi cùng việc xác định đúng khách hàng và khoản vay phù hợp với khả năng trả nợ.

Các khâu từ tiếp cận, xác minh danh tính (KYC), xác định nguồn thu đến đánh giá toàn bộ nghĩa vụ trả nợ cần được thực hiện chặt chẽ. Việc xác định đúng thu nhập và nghĩa vụ tài chính giúp doanh nghiệp đưa ra khoản vay phù hợp, hạn chế tình trạng khách hàng vay vượt khả năng chi trả.

Cho vay có trách nhiệm cũng không kết thúc khi tiền được giải ngân. Khi khả năng trả nợ của khách hàng suy giảm, doanh nghiệp cần có chính sách phù hợp, trong đó có thể xem xét gia hạn nợ theo quy định, nhằm hạn chế rủi ro cho cả hai bên.

Bà Hậu cho biết ngoài lịch sử tín dụng truyền thống, các tổ chức tài chính ngày càng sử dụng dữ liệu thay thế để hiểu và sàng lọc khách hàng.

Tuy nhiên, giao dịch hoàn toàn trực tuyến cũng đặt ra thách thức khi khách hàng không có người tư vấn trực tiếp. Lotte Finance sử dụng các thông báo, cửa sổ giải thích (pop-up), chatbot AI và đội ngũ chăm sóc khách hàng 24/7 để hỗ trợ người vay.

Doanh nghiệp cũng phân tích các khiếu nại và nội dung khách hàng thường hỏi để điều chỉnh giao diện, thông tin và quy trình giao dịch trực tuyến.

Ông Đào Minh Tú, Phó Chủ tịch kiêm Tổng thư ký Hiệp hội Ngân hàng, nguyên Phó Thống đốc Thường trực NHNN, cho rằng tài chính tiêu dùng không chỉ có ý nghĩa kinh tế mà còn góp phần mở rộng tài chính toàn diện và hạn chế tín dụng đen.

Theo ông Tú, giai đoạn mới cần tập trung vào quản trị rủi ro, phòng chống gian lận và ứng dụng công nghệ, đồng thời bảo đảm hoạt động thu hồi nợ đúng pháp luật và phù hợp đạo đức kinh doanh.

Các công ty tài chính cũng cần phối hợp, thống nhất những nguyên tắc chung để tạo môi trường cạnh tranh lành mạnh, từ đó củng cố niềm tin của khách hàng đối với thị trường tài chính tiêu dùng.

Anh Minh