Đây là bước đi có ý nghĩa then chốt, góp phần tạo nền tảng để Tập đoàn triển khai hiệu quả mục tiêu tăng trưởng 10% trở lên theo định hướng của Đảng, Chính phủ và Bộ Tài chính, đồng thời thể hiện rõ định hướng chiến lược: Chủ động từ “gốc” nguyên liệu, mở rộng không gian thị trường và củng cố vai trò dẫn dắt trong ngành phân bón-hóa chất.

Tiếp cận trực tiếp các “điểm tựa” chiến lược

Trọng tâm xuyên suốt chuyến công tác là định hướng tiếp cận trực tiếp các nguồn tài nguyên cốt lõi, đặc biệt là quặng apatit-nguyên liệu đầu vào then chốt trong sản xuất phân bón chứa lân.

Tại mỏ Abu Tartour, một trong những trung tâm phosphate lớn hàng đầu thế giới, đoàn công tác Vinachem đã khảo sát toàn diện từ khai thác, chế biến đến hệ thống logistics. Đây là khu mỏ có quy mô đặc biệt lớn, đóng vai trò trụ cột trong ngành công nghiệp phosphate của Ai Cập.

Trên nền tảng khảo sát thực địa, Vinachem đã ký kết Biên bản ghi nhớ hợp tác chiến lược với Misr Phosphate-doanh nghiệp nhà nước lớn nhất Ai Cập trong lĩnh vực khai thác và xuất khẩu quặng phosphate.

Được thành lập năm 2009 với sự tham gia của các tổ chức kinh tế nhà nước chủ chốt, Misr Phosphate hiện vận hành nhiều mỏ phosphate quy mô lớn, trong đó riêng khu vực Abu Tartour có diện tích khai thác lên tới hàng trăm km² và công suất đạt khoảng 5 triệu tấn mỗi năm. Không chỉ là nhà cung cấp nguyên liệu, doanh nghiệp này còn tham gia sâu vào chuỗi giá trị thông qua các dự án sản xuất axit photphoric và phân bón quy mô công nghiệp.

Việc thiết lập quan hệ hợp tác với Misr Phosphate không đơn thuần là ký kết thương mại, mà là kết nối với một “trung tâm tài nguyên” của khu vực, tạo nền tảng cho nguồn cung dài hạn, ổn định và có kiểm soát. Bên cạnh nguồn cung apatit trong nước, việc chủ động mở rộng nguồn cung từ nước ngoài là bước đi cần thiết để đáp ứng mục tiêu tăng trưởng hai con số, đồng thời tạo dư địa phát triển sâu hơn chuỗi giá trị từ quặng apatit.

Song song với đó, Vinachem tiếp tục ký kết thỏa thuận hợp tác với Kayan International Trade- một doanh nghiệp sở hữu và trực tiếp tham gia khai thác nhiều mỏ apatit quy mô lớn tại khu vực Biển Đỏ, với trữ lượng dồi dào và năng lực khai thác bài bản, trực tiếp nắm giữ nguồn tài nguyên thượng nguồn, qua đó bảo đảm khả năng cung ứng quy mô lớn và dài hạn cho thị trường quốc tế. 

Bên cạnh đó, Kayan còn là doanh nghiệp thương mại hóa chất nông nghiệp có kinh nghiệm, với mạng lưới phân phối rộng tại Ai Cập và khu vực Trung Đông-Bắc Phi, cùng khả năng tổ chức logistics và kết nối thị trường hiệu quả. Sự kết hợp giữa năng lực khai thác và năng lực thương mại giúp Kayan trở thành đối tác có tính tích hợp cao, góp phần hỗ trợ Vinachem đa dạng hóa nguồn cung từ nước ngoài, đồng thời mở rộng kênh tiếp cận thị trường khu vực một cách chủ động và linh hoạt.

Các thỏa thuận hợp tác với các đối tác tại Ai Cập đã giúp Vinachem từng bước thiết lập được một cấu trúc chuỗi cung ứng nguyên liệu mang tính chủ động và linh hoạt, kết hợp giữa nguồn tài nguyên khai thác quy mô lớn với năng lực tổ chức thương mại và logistics quốc tế. Qua đó, Tập đoàn không chỉ bảo đảm nguồn cung apatit ổn định, dài hạn cho sản xuất trong nước, mà còn mở rộng khả năng tiếp cận thị trường khu vực, tạo nền tảng để phát triển chuỗi giá trị từ quặng apatit và nâng cao năng lực cạnh tranh trong bối cảnh hội nhập.

Apatit-“hạt nhân” của chuỗi giá trị phân bón và hóa chất

Trong cấu trúc ngành phân bón, quặng apatit giữ vai trò nền tảng. Đây là nguyên liệu chính để sản xuất các dòng phân lân như DAP, MAP, supe lân, lân nung chảy-những yếu tố không thể thiếu đối với năng suất và chất lượng cây trồng.

Tuy nhiên, giá trị của apatit không chỉ dừng lại ở phân bón. Từ nguồn quặng này, có thể phát triển chuỗi sản phẩm hóa chất có giá trị gia tăng cao, đặc biệt là axit photphoric-nguyên liệu đầu vào của nhiều ngành công nghiệp hiện đại như điện tử, bán dẫn, vật liệu mới và năng lượng.

Việc tiếp cận các mỏ phosphate quy mô lớn tại Ai Cập là bước đi để Vinachem nâng cấp vị trí trong chuỗi giá trị toàn cầu-từ nhà sản xuất phân bón sang nhà cung ứng hóa chất nền tảng. Một điểm nổi bật trong chuyến công tác là cách tiếp cận hai chiều-vừa bảo đảm đầu vào, vừa chủ động mở rộng đầu ra.

Trong khuôn khổ hợp tác với Kayan, hai bên không chỉ thống nhất về cung ứng quặng apatit mà còn đặt mục tiêu phát triển thị trường cho các sản phẩm thế mạnh của Vinachem tại Ai Cập và khu vực lân cận. Các nhóm sản phẩm như phân bón, hóa chất tiêu dùng, săm lốp, pin và ắc quy được định hướng tiếp cận trực tiếp hệ thống phân phối sở tại.

Cùng với đó, buổi làm việc với Đại sứ quán Việt Nam tại Ai Cập đã thiết lập cơ chế phối hợp hỗ trợ về thông tin thị trường, pháp lý và kết nối đối tác. Việc tận dụng vai trò “cầu nối” ngoại giao giúp Vinachem rút ngắn thời gian thâm nhập thị trường, đồng thời giảm thiểu rủi ro trong giai đoạn đầu triển khai.

Khẳng định vai trò đầu ngành và năng lực dẫn dắt

Chuỗi hoạt động tại Ai Cập cho thấy một cách tiếp cận mang tính hệ thống và có tầm nhìn dài hạn của Vinachem. Từ khảo sát tài nguyên, thiết lập quan hệ với đối tác khai thác, kết nối doanh nghiệp thương mại, đến mở rộng kênh ngoại giao-tất cả được triển khai theo một logic xuyên suốt: Chủ động nguồn cung-tối ưu sản xuất-mở rộng thị trường-nâng cao vị thế cạnh tranh.

Cách tiếp cận này cũng cho thấy sự vận động của doanh nghiệp nhà nước trong giai đoạn mới, khi yêu cầu không chỉ dừng ở việc bảo đảm sản xuất trong nước mà còn từng bước tham gia sâu hơn vào các chuỗi giá trị khu vực và quốc tế, gắn với vai trò dẫn dắt những lĩnh vực nền tảng của nền kinh tế.

Bên cạnh đó, những “bước đi” của Vinachem góp phần cụ thể hóa việc triển khai Nghị quyết 79 của Bộ Chính trị về phát triển doanh nghiệp nhà nước, với trọng tâm nâng cao năng lực cạnh tranh, chủ động nguồn lực và mở rộng không gian phát triển ra thị trường quốc tế.

Qua đó, Vinachem khẳng định rõ nét sự chuyển dịch từ tư duy sản xuất sang tư duy chuỗi cung ứng và thị trường toàn cầu. Trong bối cảnh ngành hóa chất thế giới đang tái cấu trúc mạnh mẽ, chiến lược này giúp Vinachem không chỉ ứng phó với biến động, mà còn chủ động tạo lập lợi thế mới.

Xa hơn, đây chính là nền tảng để ngành hóa chất Việt Nam tiến tới một vị thế cao hơn: Không chỉ bảo đảm nhu cầu trong nước, mà còn tham gia sâu vào chuỗi cung ứng toàn cầu, góp phần định hình thị trường và nâng tầm giá trị của công nghiệp hóa chất quốc gia./.

Minh Ngọc