Với một dự án chống ngập trọng điểm đã kéo dài nhiều năm, việc Chính phủ ban hành Nghị quyết 212/NQ-CP là bước vào cuộc quan trọng ở cấp Trung ương. Nghị quyết này đặt ra nguyên tắc xử lý khó khăn, vướng mắc theo hướng kịp thời, khả thi, đúng quy định pháp luật, phù hợp thực tiễn, theo đúng tinh thần chỉ đạo của cấp trên; không để xảy ra tham nhũng, tiêu cực, thất thoát, lãng phí; đồng thời hướng đến mục tiêu sớm tiếp tục triển khai, hoàn thành và đưa dự án vào hoạt động. Cơ chế xử lý vướng mắc đã rõ, nhưng đến nay Thành phố cứ loay hoay mãi, chưa thể giải quyết dứt điểm, dự án vẫn đắp chiếu chờ… giải quyết nhưng bao giờ sẽ xong? Câu trả lời đang ở Ủy ban Nhân dân Thành phố (?).

Chính phủ mở cơ chế, địa phương cần hành động mạnh mẽ

Nghị quyết 212/NQ-CP xác định rõ việc giải quyết khó khăn, vướng mắc của dự án phải đáp ứng các nguyên tắc chặt chẽ, trong đó có yêu cầu không hợp thức hóa sai phạm, không để sai chồng sai, không để thất thoát, lãng phí tài sản nhà nước.

Chính phủ giao UBND TPHCM quyết định và chịu trách nhiệm toàn diện về việc thanh toán cho nhà đầu tư thực hiện dự án bằng quỹ đất. Việc thanh toán phải bảo đảm đúng quy định, trong đó TPHCM có trách nhiệm chủ trì rà soát hồ sơ, tính tiền sử dụng đất, tiền thuê đất của các khu đất dự kiến thanh toán theo quy định pháp luật về đất đai.

Theo hồ sơ rà soát của UBND TPHCM, dự án được thực hiện theo Hợp đồng BT số 2607/HĐ-UBND ngày 27/5/2016 và Phụ lục Hợp đồng BT số 4299/2025/PLHĐ-UBND ngày 28/11/2025. Quỹ đất dự kiến thanh toán cho nhà đầu tư gồm 7 khu đất, trong đó có các khu đất C8A Khu A Nam Thành phố; 232 Đỗ Xuân Hợp; 118B Trần Đình Xu; 1005 Thoại Ngọc Hầu; 762 Bình Quới; khu đất phường Phước Long; và khu đất 299 Đào Trí.

Hồ sơ cũng cho thấy, TPHCM đã có nhiều văn bản, thông báo, kết luận chỉ đạo để triển khai Nghị quyết 212, rà soát phương án thanh toán và xử lý các khu đất chưa đủ điều kiện. Tuy nhiên, quá trình này vẫn kéo dài qua nhiều mốc thời gian, nhiều đầu mối sở ngành và nhiều lần giao nhiệm vụ.

Phương án quỹ đất thanh toán theo nguyên tắc 5+2

Theo hồ sơ của UBND TPHCM, nhóm 5/7 khu đất được xác định để làm cơ sở thanh toán cho dự án gồm: khu đất 762 Bình Quới, khu đất C8A Khu A Nam Thành phố, khu đất 232 Đỗ Xuân Hợp, khu đất 118B Trần Đình Xu và khu đất 1005 Thoại Ngọc Hầu.

Đối với 2 khu đất còn lại là khu đất 299 Đào Trí và khu đất 4,2 ha tại phường Phước Long, quá trình rà soát cho thấy các khu đất này không đủ điều kiện pháp lý để tiếp tục dùng thanh toán cho nhà đầu tư theo Hợp đồng BT. Vì vậy, TPHCM đề xuất loại bỏ 2 khu đất này khỏi Hợp đồng BT và thay thế bằng 2 khu đất khác là 79B Lý Thường Kiệt và 257 Trần Hưng Đạo.

Đây là bước xử lý quan trọng của TPHCM, bởi vướng mắc ở 2 khu đất này ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ thanh toán Hợp đồng BT và khả năng huy động vốn của nhà đầu tư. 

Phương án thay thế này đã được UBND TPHCM thống nhất hướng xử lý, tổng hợp hồ sơ để trình Ban Thường vụ Đảng ủy UBND Thành phố xem xét. Tuy nhiên, đến nay phương án vẫn chưa được thông qua.

Đáng chú ý, hồ sơ của UBND TPHCM cũng nêu rõ, nguồn vốn tín dụng từ Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV) vẫn chưa thể giải ngân do các thủ tục pháp lý liên quan chưa được hoàn tất. Việc sớm hoàn tất thủ tục quỹ đất thanh toán thay thế sẽ tạo điều kiện để nhà đầu tư và BIDV giải ngân nguồn vốn tín dụng, hạn chế lãi vay và chi phí phát sinh, qua đó giảm thiểu giá trị thanh toán cho ngân sách Thành phố.

Điều này cho thấy, nút thắt quỹ đất không chỉ là câu chuyện pháp lý về đất đai. Đây còn là điểm nghẽn của dòng vốn, tiến độ thi công, chi phí lãi vay và khả năng hoàn thành dự án theo mốc thời gian đã đặt ra.

Gần 1 năm sau khi Chính phủ ban hành Nghị quyết 212/NQ-CP, dự án chống ngập do triều TPHCM đã có hướng tháo gỡ, nhưng chưa thể coi là đã gỡ xong. Kiểm toán Nhà nước đã chỉ ra những tồn tại cần khắc phục. Chính phủ đã quyết liệt ban hành cơ chế tháo gỡ. TPHCM cũng đã có nỗ lực rà soát, tham mưu và hình thành phương án xử lý. Vì vậy, yêu cầu đặt ra lúc này không chỉ là tiếp tục bàn thảo, mà phải chuyển từ hồ sơ sang hành động, từ phương án sang quyết định, từ tháo gỡ trên văn bản sang tiến độ thực tế trên công trường. 

Dự án đã hoàn thiện xong hơn 90% khối lượng nhưng mãi không thể kết thúc đưa vào sử dụng? Những điểm nghẽn ai cũng nhìn thấy, về lý thuyết không lớn lắm so với tổng thể dự án nhưng cứ loay hoay mãi… không thấy ai chịu trách nhiệm, không thấy câu trả lời cuối cùng: Bao giờ dự án đưa vào sử dụng? Người dân vẫn mòn mỏi chờ…

Phan Trang

(Còn tiếp)